Jak cofnąć tłoczek hamulcowy? Wciskanie i wkręcanie krok po kroku

Dlaczego tłoczek hamulcowy trzeba cofnąć?

Tłoczek trzeba cofnąć, ponieważ nowe klocki hamulcowe są grubsze od zużytych i bez dodatkowego miejsca nie zmieszczą się w zacisku.

Tłoczek dociska klocek do tarczy podczas hamowania. W miarę zużywania się okładziny wysuwa się coraz dalej. Gdy zakładasz nowe klocki, zacisk musi ponownie pomieścić ich pełną grubość.

Próba montażu nowych klocków bez prawidłowego cofnięcia tłoczka może prowadzić do:

• trudności z założeniem zacisku,
• uszkodzenia nowych klocków,
• niewłaściwego ustawienia elementów,
• ciągłego ocierania hamulca,
• przegrzewania tarczy i koła.

HELLA zaleca stosowanie przeznaczonego do tego przyrządu, który pozwala cofać tłoczek w sposób kontrolowany.

Czy tłoczek hamulcowy należy wciskać, czy wkręcać?

Tłoczek może być wciskany albo wciskany i jednocześnie obracany. Nie wolno wybierać metody na podstawie samej marki samochodu lub położenia zacisku.

Sposób cofania zależy od budowy konkretnego mechanizmu.

Tłoczek wciskany

Tłoczek wciskany cofa się przez równomierny nacisk skierowany prostopadle do jego powierzchni.

Przyrząd powinien opierać się stabilnie o zacisk, a adapter lub płyta muszą naciskać centralnie na tłoczek. Narzędzie nie może być ustawione pod kątem.

Tłoczek należy cofać spokojnie. Jeżeli zaczyna się klinować, przesuwa nierówno albo wymaga nagle znacznie większej siły, pracę trzeba przerwać.

Tłoczek wciskany i wkręcany

Tłoczek wkręcany trzeba jednocześnie dociskać i obracać w kierunku przewidzianym przez producenta zacisku.

Takie rozwiązanie często występuje w tylnych zaciskach połączonych z mechanicznym hamulcem postojowym. Brembo wskazuje, że w zaciskach łączących hamulec postojowy z regulacją luzu tłoczek może wymagać cofania przez obracanie lub za pomocą śruby regulacyjnej.

Samo obracanie bez docisku może nie przynieść efektu. Z kolei wciskanie bez obracania może uszkodzić mechanizm znajdujący się wewnątrz zacisku.

Jak rozpoznać, czy tłoczek jest wciskany, czy wkręcany?

Najpewniejszym sposobem jest sprawdzenie instrukcji serwisowej samochodu lub dokumentacji zacisku. Wygląd tłoczka może być wskazówką, ale nie powinien być jedyną podstawą decyzji.

Przed rozpoczęciem pracy sprawdź:

• procedurę wymiany klocków dla konkretnego modelu i rocznika,
• budowę zacisku,
• kształt powierzchni tłoczka,
• obecność nacięć lub otworów pod adapter,
• sposób działania hamulca postojowego,
• wymagany kierunek obrotu.

Nacięcia na powierzchni tłoczka często wskazują, że potrzebny będzie adapter obrotowy. Nie jest to jednak zasada odpowiednia dla każdego zacisku.

Nie zakładaj również, że oba tylne tłoczki zawsze obraca się w tym samym kierunku. Konstrukcja układu może wymagać użycia prasy prawoskrętnej po jednej stronie i lewoskrętnej po drugiej.

W którą stronę wkręcać tłoczek hamulcowy?

Nie ma jednego kierunku wkręcania odpowiedniego dla wszystkich tłoczków. Kierunek trzeba ustalić na podstawie dokumentacji pojazdu lub konstrukcji konkretnego zacisku.

Tłoczek może być obracany:

• zgodnie z ruchem wskazówek zegara,
• przeciwnie do ruchu wskazówek zegara.

Nie należy zwiększać siły tylko dlatego, że tłoczek nie porusza się w wybranym kierunku. Opór może oznaczać:

• zastosowanie niewłaściwej prasy,
• obracanie w złym kierunku,
• źle dobrany adapter,
• ustawienie przyrządu pod kątem,
• zapieczenie tłoczka,
• aktywny mechanizm hamulca postojowego.

Właśnie dlatego uniwersalne zestawy mogą zawierać dwie prasy: prawo- i lewoskrętną.

Jakie narzędzie wybrać do cofania tłoczków?

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest przyrząd, który utrzymuje adapter centralnie i pozwala jednocześnie kontrolować nacisk oraz obrót tłoczka.

Do prostego tłoczka wciskanego może wystarczyć przyrząd z płytą dociskową. Przy obsłudze różnych samochodów praktyczniejszy jest zestaw zawierający:

• prasę prawoskrętną,
• prasę lewoskrętną,
• płyty oporowe,
• adaptery dopasowane do różnych powierzchni tłoczków.

Przykładem takiego narzędzia jest zestaw do cofania tłoczków hamulcowych MPCS01. Zawiera dwie prasy oraz wymienne adaptery do tłoczków wciskanych i wkręcanych.

Nie należy jednak zakładać, że jeden zestaw pasuje do każdego samochodu. Przed użyciem trzeba porównać adapter z powierzchnią tłoczka i sprawdzić właściwą procedurę.

Więcej informacji o wyposażeniu potrzebnym podczas całej pracy znajdziesz w poradniku Jakie narzędzia są potrzebne do wymiany klocków hamulcowych?.

Jak cofnąć tłoczek hamulcowy krok po kroku?

Tłoczek należy cofać powoli, centralnie i zgodnie z procedurą przewidzianą dla danego zacisku. Każdy nagły wzrost oporu powinien być sygnałem do przerwania pracy.

Poniższa instrukcja ma charakter ogólny. Dokładna kolejność demontażu i montażu zależy od samochodu.

1. Zabezpiecz samochód

Ustaw pojazd na równej i twardej powierzchni. Zabezpiecz go przed przemieszczeniem, użyj właściwego podnośnika i ustaw na stabilnych podporach.

Nie pracuj przy samochodzie podtrzymywanym wyłącznie przez podnośnik.

2. Zdemontuj koło i uzyskaj dostęp do zacisku

Odkręć koło oraz elementy wymagane do uzyskania dostępu do klocków i tłoczka. Postępuj zgodnie z dokumentacją samochodu.

Nie pozostawiaj zacisku zawieszonego na elastycznym przewodzie hamulcowym.

3. Sprawdź poziom płynu hamulcowego

Podczas cofania tłoczka płyn wraca w kierunku zbiorniczka. Jeżeli poziom jest wysoki, może dojść do jego przelania.

Kontroluj poziom i postępuj zgodnie z zaleceniami producenta pojazdu. Brembo również wskazuje na potrzebę kontroli i uzupełnienia prawidłowego poziomu płynu w ramach prac przy zacisku.

4. Ustal sposób cofania tłoczka

Sprawdź, czy tłoczek:

• jest wciskany,
• jest wciskany i obracany,
• wymaga obrotu w prawo,
• wymaga obrotu w lewo,
• współpracuje z elektrycznym hamulcem postojowym.

Nie przechodź do kolejnego etapu, dopóki nie masz pewności co do właściwej metody.

5. Dobierz adapter i prasę

Adapter powinien odpowiadać:

• średnicy tłoczka,
• kształtowi jego powierzchni,
• położeniu nacięć lub otworów,
• wymaganemu kierunkowi obrotu.

Musi przylegać stabilnie. Zbyt mały, zbyt duży lub niewłaściwie ukształtowany adapter może się przesuwać i uszkodzić powierzchnię tłoczka.

6. Ustaw narzędzie centralnie

Oprzyj płytę przyrządu o stabilną część zacisku. Ustaw adapter płasko i centralnie na tłoczku.

Sprawdź, czy gumowa osłona nie została przyciśnięta, skręcona lub zahaczona przez narzędzie.

7. Cofaj tłoczek stopniowo

Obracaj prasę powoli. Przy tłoczku wkręcanym utrzymuj jednocześnie nacisk i właściwy kierunek obrotu.

Nie używaj przedłużek ani uderzeń w celu zwiększenia siły.

8. Obserwuj tłoczek i osłonę

W trakcie pracy sprawdzaj, czy:

• tłoczek porusza się równo,
• adapter pozostaje na środku,
• osłona nie skręca się i nie pęka,
• płyn hamulcowy nie wycieka,
• poziom w zbiorniczku nie jest zbyt wysoki.

9. Zakończ pracę po uzyskaniu potrzebnego miejsca

Tłoczek powinien zostać cofnięty na tyle, aby można było prawidłowo zamontować nowe klocki. Nie należy dalej dokręcać prasy po osiągnięciu końcowego położenia.

10. Sprawdź działanie układu po montażu

Po złożeniu hamulców przygotuj układ zgodnie z instrukcją samochodu. Przed ruszeniem pedał hamulca musi działać prawidłowo, a przy zacisku nie może być wycieków.

Brembo zaleca po zakończeniu prac wywarcie nacisku na pedał oraz sprawdzenie układu pod kątem wycieków i nieprawidłowej utraty ciśnienia.

Jak cofnąć tłoczek przy elektrycznym hamulcu postojowym?

W samochodzie z elektrycznym hamulcem postojowym może być konieczne uruchomienie trybu serwisowego przed mechanicznym cofnięciem tłoczka.

Elektryczny hamulec postojowy, czyli EPB, może wykorzystywać silnik elektryczny i przekładnię współpracującą z tłoczkiem. W zależności od samochodu wycofanie mechanizmu może wymagać:

• urządzenia diagnostycznego,
• procedury wykonywanej przyciskami w pojeździe,
• odpowiedniej sekwencji zapłonu i sterowania,
• procedury opisanej w instrukcji serwisowej.

HELLA opisuje różne konstrukcje elektrycznego hamulca postojowego i podkreśla, że sposób postępowania podczas naprawy zależy od zastosowanego systemu.

Nie próbuj wciskać mechanizmu EPB na siłę. Sam przyrząd do tłoczków nie zastępuje trybu serwisowego wymaganego przez producenta.

Dlaczego tłoczek hamulcowy nie chce się cofnąć?

Tłoczek może nie chcieć się cofnąć z powodu złej metody, niewłaściwego adaptera, korozji, uszkodzenia zacisku albo aktywnego mechanizmu hamulca postojowego.

Najczęstsze przyczyny to:

Niewłaściwy kierunek obrotu

Jeżeli tłoczek wymaga obrotu w przeciwną stronę, zwiększanie siły nie rozwiąże problemu. Zmień prasę dopiero po potwierdzeniu właściwego kierunku.

Brak równoczesnego docisku

Niektóre tłoczki nie cofną się od samego obracania. Trzeba wywierać stały nacisk podczas obracania prasy.

Niedopasowany adapter

Adapter może ześlizgiwać się, obracać bez tłoczka albo naciskać tylko na fragment jego powierzchni.

Krzywe ustawienie przyrządu

Prasa ustawiona pod kątem powoduje nierówny nacisk i może klinować tłoczek.

Zapieczony lub skorodowany tłoczek

Korozja i zabrudzenia mogą ograniczać ruch tłoczka. Bosch wskazuje zablokowany tłoczek lub zacisk jako jedną z przyczyn nierównomiernego zużycia klocków i nieprawidłowego działania hamulca.

Uszkodzony mechanizm zacisku

Problem może dotyczyć gwintu, mechanizmu regulacji luzu, osłony albo samego tłoczka.

Aktywny elektryczny hamulec postojowy

Jeżeli EPB nie został prawidłowo wycofany, mechanizm może blokować cofnięcie tłoczka.

Duży opór nie jest sygnałem, aby użyć większej siły. Jest sygnałem, aby sprawdzić metodę, narzędzie i stan zacisku.

Jakich błędów unikać podczas cofania tłoczka?

Najczęstsze błędy to użycie złej metody, ustawienie narzędzia pod kątem oraz kontynuowanie pracy mimo wyraźnego oporu.

Nie należy:

• wciskać tłoczka, który wymaga obracania,
• obracać tłoczka w przypadkowym kierunku,
• używać adaptera, który nie pasuje do powierzchni,
• chwytać tłoczka ostrymi szczypcami,
• uszkadzać lub skręcać gumowej osłony,
• używać przedłużki do zwiększenia siły,
• pomijać kontroli poziomu płynu,
• wciskać mechanizmu EPB bez trybu serwisowego,
• pracować przy pojeździe ustawionym tylko na podnośniku,
• rozpoczynać jazdy bez sprawdzenia działania hamulców.

Więcej podobnych problemów opisujemy we wpisie Wymiana klocków hamulcowych – najczęstsze błędy.

Jakie narzędzia są potrzebne do wymiany klocków hamulcowych?

Do wymiany klocków potrzebne są narzędzia do bezpiecznego podniesienia pojazdu, demontażu koła i zacisku, cofnięcia tłoczka oraz końcowego dokręcenia połączeń.

Najczęściej wykorzystuje się:

• podnośnik samochodowy,
• stabilne podpory,
• kliny pod koła,
• klucz do kół,
• klucze i nasadki do zacisku,
• zestaw do cofania tłoczków hamulcowych,
• klucz dynamometryczny,
• środki ochrony oczu i dłoni.

Osoba kompletująca wyposażenie garażu może sprawdzić zestaw narzędzi do wymiany klocków MPCS01 + MPTS168.

Jeżeli podczas pracy zdejmowana jest również tarcza, warto przeczytać poradnik Jak wyczyścić piastę przed montażem tarczy hamulcowej?. Pozostawiona korozja i osady mogą utrudnić równe osadzenie nowego elementu.

Przy wymianie klocków i tarcz pomocny może być także zestaw do serwisu hamulców MPCS01 + MPWH01, który łączy przyrząd do tłoczków ze szczotką do czyszczenia piast.

Podsumowanie

Prawidłowe cofnięcie tłoczka wymaga ustalenia, czy jest on wciskany, czy wciskany i obracany. Następnie trzeba dobrać właściwy adapter, kierunek prasy i cofać tłoczek powoli, bez nadmiernej siły.

Najważniejsze zasady:

• zawsze sprawdzaj procedurę dla konkretnego pojazdu,
• używaj narzędzia dopasowanego do zacisku,
• ustawiaj adapter centralnie,
• kontroluj osłonę tłoczka i poziom płynu,
• przy EPB sprawdź konieczność uruchomienia trybu serwisowego,
• przerwij pracę po zauważeniu wycieku, uszkodzenia lub dużego oporu.

Zobacz narzędzia do hamulców przeznaczone do obsługi tłoczków, zacisków i piast.

Przeczytaj także

• Jakie narzędzia są potrzebne do wymiany klocków hamulcowych?
• Jak wyczyścić piastę przed montażem tarczy hamulcowej?
• Wymiana klocków hamulcowych – najczęstsze błędy
• Jak przygotować zacisk i piastę przed montażem nowych hamulców?